Dark Patterns w e-commerce – manipulacja czy przestępstwo? [2026]

Najczęstsze grzechy e-commerce – przegląd Mrocznych Wzorców

Choć wiele sklepów internetowych obiecuje „najlepsze doświadczenia zakupowe”, niektóre z nich stosują Dark Patterns, które w rzeczywistości wprowadzają klienta w błąd. Poniżej przedstawiamy najczęściej spotykane techniki manipulacji w e-commerce — wraz z przykładami z życia i objaśnieniem, dlaczego są kontrowersyjne.

Fałszywa pilność i sztuczny niedobór (Fake Urgency / Scarcity)

Sklepy często wyświetlają komunikaty takie jak:

• „Tylko 2 sztuki w magazynie!”
• „Promocja kończy się za 03:00 minuty”
• „Ogląda to teraz 47 osób!”

Problem polega na tym, że te informacje nie zawsze są prawdziwe – licznik resetuje się po odświeżeniu strony, a dane o liczbie osób „online” generuje losowy skrypt. Takie zabiegi wzbudzają sztuczny stres zakupowy, który ma przyspieszyć decyzję klienta. W praktyce jest to psychologiczna presja, nieuczciwa wobec konsumenta.

Ukryte dodatki w koszyku (Sneaking)

Niektóre sklepy automatycznie dodają do koszyka:

• Ubezpieczenie sprzętu
• Rozszerzoną gwarancję
• Dodatkowe akcesoria

Co gorsza, te produkty są domyślnie zaznaczone, a użytkownik musi je świadomie odznaczyć. Taka praktyka jest nie tylko nieetyczna, ale w wielu przypadkach niezgodna z prawem UE, ponieważ narusza zasadę świadomego wyboru.

Confirmshaming – manipulowanie emocjami

Kiedy użytkownik chce zrezygnować z newslettera lub promocji, spotyka go komunikat typu:

• „Nie, dziękuję, wolę przepłacać.”
• „Nie chcę być zdrowy.”

To tzw. confirmshaming, czyli wzbudzanie poczucia winy. Zamiast neutralnego przycisku „Nie, rezygnuję”, użytkownik zmuszony jest do kliknięcia czegoś, co go obraża lub wywołuje dyskomfort. To subtelna forma presji emocjonalnej.

Roach Motel – wejść łatwo, wyjść trudno

Kupujesz subskrypcję jednym kliknięciem, ale żeby ją anulować:

• musisz zadzwonić na infolinię między 8:00 a 10:00
• lub wysłać wiadomość przez formularz, który nie działa

To klasyczny „roach motel”: łatwo się do czegoś zapisać, trudniej się z tego wypisać. Celem tej techniki jest zatrzymanie użytkownika na siłę, co przekłada się na frustrację i negatywne opinie.

Wymuszone działanie (Forced Action)

Zmuszanie użytkownika do wykonania akcji, której nie chce:

• Musisz założyć konto, żeby zobaczyć koszt wysyłki
• Nie możesz pobrać e-booka bez zapisania się na 3 listy mailingowe

To tzw. bariera dostępu, która obniża UX i wprowadza użytkownika w sytuację przymusu. Wiele osób w tym momencie opuszcza stronę, co bezpośrednio obniża konwersję.